ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਕਟਹਲ (Jackfruit) ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਬਜ਼ੀ ਜਾਂ ਫਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ‘ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ’ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ‘ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਫੂਡ ਸਾਇੰਸ’ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਕ, ਕਟਹਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ (Inflammation) ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਲੜਨ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹਨ।
ਸੀਨੀਅਰ ਕਲੀਨਿਕਲ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ‘ਵਨਡਾਈਟਟੂਡੇ’ ਦੀ ਫਾਊਂਡਰ ਡਾ. ਅਨੂ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਕਟਹਲ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
100 ਗ੍ਰਾਮ ਕਟਹਲ ਦੀ ਤਾਕਤ (ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨਲ ਵੈਲਿਊ)
ਕਟਹਲ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ, ਵਿਟਾਮਿਨ A, C, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਐਂਟੀ-ਆਕਸੀਡੈਂਟਸ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਟਹਲ ਖਾਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫ਼ਾਇਦੇ
- ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਮਿਊਨਿਟੀ: ਵਿਟਾਮਿਨ C ਸੰਕਰਮਣ (Infection) ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ: ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
- ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ: ਫਾਈਬਰ ਕਬਜ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ: ਵਿਟਾਮਿਨ A ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ-ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੱਚਾ ਬਨਾਮ ਪੱਕਾ ਕਟਹਲ: ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਬਿਹਤਰ?
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ | ਕੱਚਾ ਕਟਹਲ (ਸਬਜ਼ੀ) | ਪੱਕਾ ਕਟਹਲ (ਫਲ) |
| ਗੁਣ | ਸਟਾਰਚ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। | ਸਟਾਰਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ੂਗਰ (ਗਲੂਕੋਜ਼) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। |
| ਗਲਾਈਸੈਮਿਕ ਇੰਡੈਕਸ | ਘੱਟ (ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ)। | ਜ਼ਿਆਦਾ (ਕੁਦਰਤੀ ਮਿਠਾਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)। |
| ਕਿਸ ਲਈ ਬਿਹਤਰ? | ਭਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ। | ਤੁਰੰਤ ਐਨਰਜੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ। |
🍳 ਡਾਈਟ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਸ਼ਾਮਲ?
ਕਟਹਲ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
- ਕੱਚਾ ਕਟਹਲ: ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀ, ਪੁਲਾਓ, ਬਿਰਯਾਨੀ, ਕਬਾਬ, ਕੋਫ਼ਤਾ, ਪਕੌੜੇ ਜਾਂ ਅਚਾਰ।
- ਕਟਹਲ ਦੇ ਬੀਜ: ਉਬਾਲ ਕੇ ਜਾਂ ਭੁੰਨ ਕੇ, ਸਬਜ਼ੀ ਜਾਂ ਕਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ।
- ਪੱਕਾ ਕਟਹਲ: ਸਿੱਧਾ ਫਲ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਫਰੂਟ ਸਲਾਦ ਵਿੱਚ।
ਸਾਵਧਾਨੀ ਵੀ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ! (ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ)
ਕਿੰਨਾ ਖਾਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ?
ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1 ਤੋਂ 2 ਕੱਪ (150-300 ਗ੍ਰਾਮ) ਕਟਹਲ ਖਾਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਗੈਸ, ਅਫਾਰਾ ਜਾਂ ਪੇਟ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਦੂਰ?
- ਐਲਰਜੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਜਲੀ, ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਰੈਸ਼ੇਜ਼ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਵੇ।
- ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼: ਪੱਕੇ ਕਟਹਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਓ।
- ਗਲਤ ਫੂਡ ਕੰਬੀਨੇਸ਼ਨ: ਕਟਹਲ ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਚੀਜ਼ਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ) ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਾਚਨ ਵਿਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।