ਮੁੰਬਈ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਥਾਵਾਂ ਦੇਖਣ, ਸੈਲਫੀਆਂ ਖਿੱਚਣ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਵਿੱਚ ਸਕੂਨ, ਨਿੱਜਤਾ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਟਰੈਵਲ ਅਤੇ ਹੌਸਪੀਟੈਲਿਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੋਮਸਟੇਅ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਿਲਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਂਤ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਠਹਿਰਨਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਖੁਦ ਛੁੱਟੀ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤਜਰਬਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨਾਲੋਂ ‘ਸਲੋ ਟਰੈਵਲ’ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਰੁਝਾਨ
ਔਨਲਾਈਨ ਟਰੈਵਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ Agoda ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕਰੀਬ 67 ਫੀਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਕੂਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਝ ਦਿਨ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ, ਸਥਾਨਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਭੱਜਦੌੜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਛੋਟੀਆਂ ਪਰ ਵੱਧ ਛੁੱਟੀਆਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਪਸੰਦ
ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਬੁਕਿੰਗ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਛੁੱਟੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੁਣ ਕਈ ਯਾਤਰੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਛੋਟੇ ਟ੍ਰਿਪ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਉਪਲਬਧ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 7 ਯਾਤਰੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਥਾਂ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਟ੍ਰਿਪਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਭਗ 87 ਫੀਸਦੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਾਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਯਾਤਰੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਠਹਿਰਾਅ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਲੈ ਸਕਣ।
ਪੂਰੀ ਵਿਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹੋਮਸਟੇਅ ਦੀ ਮੰਗ
ਹੋਮਸਟੇਅ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਪੇਸ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਲਾਬੀ, ਡਾਇਨਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਂਝੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਨਾ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਵਿਲਾ, ਕਾਟੇਜ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹੋਮਸਟੇਅ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਟਰੈਵਲ ਗਰੁੱਪ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਸਕਣ।
ਛੁੱਟੀਆਂ ਹੁਣ ‘ਚੈੱਕਲਿਸਟ’ ਨਹੀਂ, ਤਜਰਬਾ ਬਣ ਰਹੀਆਂ
ਟਰੈਵਲ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਪ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੂਰਿਸਟ ਸਪਾਟ ਕਵਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਯਾਤਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਕਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਘੱਟ ਥਾਵਾਂ ਦੇਖਣਾ ਪਰ ਉੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ‘ਸਲੋ ਟਰੈਵਲ’ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯਾਤਰੀ ਸਥਾਨਕ ਖਾਣੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਹੌਲ, ਸਥਾਨਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਟਾਇਰ-2 ਅਤੇ ਟਾਇਰ-3 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ
ਹੋਮਸਟੇਅ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਟਰੈਵਲ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਛੋਟੇ ਹੌਸਪੀਟੈਲਿਟੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।
Airbnb ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਘਰੇਲੂ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 40 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨਾਲ ਟਾਇਰ-2 ਅਤੇ ਟਾਇਰ-3 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪਹਾੜੀ ਜਾਂ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਮਸਟੇਅ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।
ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ, ਕਾਟੇਜਾਂ ਜਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਮਸਟੇਅ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਕੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਰੋਤ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੀ ਭਾਲ ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ
ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਸਾਈਕੋਲੋਜਿਸਟ ਆਯੁਸ਼ੀ ਪਾਟਨੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਦਲਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇ ਵਧਦੇ ਦਬਾਅ, ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਵਰਕ ਕਲਚਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਿਮੋਟ ਅਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਵਰਕਿੰਗ ਨੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਜਾਂ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੂਰੀ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਟ੍ਰੈਵਲ ਬਲੌਗਰ ਕਨਕ ਅਗਰਵਾਲ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਹਰ ਟ੍ਰਿਪ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸ਼ਾਂਤ ਪਹਾੜੀ ਘਰ, ਕੁਦਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਟੇਜ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਿਲਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਮਸਟੇਅ ਵੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ‘ਚੈੱਕਲਿਸਟ ਟੂਰਿਜ਼ਮ’ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਤਜਰਬਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਬਦਲ ਰਹੀ ਦਿਸ਼ਾ
ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਟੂਰਿਸਟ ਡੈਸਟੀਨੇਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਰਿਹਾ। ਹੋਮਸਟੇਅ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਿਲਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤਜਰਬਿਆਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਹੌਸਪੀਟੈਲਿਟੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ‘ਕਿੰਨੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇਖੀਆਂ’ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ‘ਕਿੰਨਾ ਸਕੂਨ ਮਿਲਿਆ’ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।