ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ Brain-Computer Interface ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਬੋਲਵਾਇਆ ਅਤੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਫੋਨ ’ਤੇ ਕੀਤੀ ਗੱਲਬਾਤ
ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੇਨ-ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਟਰਫੇਸ (Brain-Computer Interface ਜਾਂ BCI) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੱਕੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਊਰੋਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀ Paradromics ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ Connexus BCI ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮੋਟਰ ਨਿਊਰੋਨ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਜਨਰੇਟਿਡ ਆਵਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ University of Michigan Health ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ Connect-One Early Feasibility Study ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਸੰਚਾਰ ਮਾਰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। Connexus BCI ਵਿੱਚ 421 ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਜ਼ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਨਿਊਰੋਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਕੇਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਟ੍ਰਾਂਸਸੀਵਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਰਿਸੀਵਰ ਤੱਕ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ AI ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ-ਲਰਨਿੰਗ ਆਧਾਰਿਤ ਸਿਸਟਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਊਰਲ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿੰਥੇਟਿਕ ਸਪੀਚ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਖੁਦ ਚੁਣੇ
ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਵਾਕ ਦੁਹਰਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਕੰਪਨੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣ ਸਕੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲਾਈਵ ਫੋਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਵਾਕ ਕਿਹਾ—“Okay, I have a lot to say.” ਯਾਨੀ, ਉਸ ਕੋਲ ਕਹਿਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸੀ।
ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸਮਝ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਅਧਰੰਗ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ?
ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੀ ਇਹ ਮਹਿਲਾ Primary Lateral Sclerosis (PLS) ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਟਰ ਨਿਊਰੋਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹਿਲਜੁਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਨਸਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬੋਲਣ, ਤੁਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੋਟਰ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਇਸ BCI ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸਦਾ fully implanted ਅਤੇ wireless design ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕਈ Brain-Computer Interface ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਇੰਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। Connexus ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਛੋਟੇ ਟ੍ਰਾਂਸਸੀਵਰ ਰਾਹੀਂ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰਲੇ ਰਿਸੀਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਕੇਬਲ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸੋਚੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ
ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਊਰਲ ਸਿਗਨਲ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਦੋਂ ਮਹਿਲਾ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਸਟਮ ਨੇ imagined speech, ਯਾਨੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿਖਾਈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹਰ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕੰਮ—ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਊਰਲ ਸਿਗਨਲ—ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਜੇ ਵੀ ਖੋਜ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਇੱਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ Connexus ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ investigational medical device ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਜੇ ਕਲੀਨੀਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। University of Michigan ਮੁਤਾਬਕ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
14 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ Paradromics ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਤੀਜੇ ਅਜੇ peer-reviewed ਮੈਡੀਕਲ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਇਲਾਜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕੀ ਮਤਲਬ?
ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ Brain-Computer Interfaces ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਕਲੀਨੀਕਲ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ALS, PLS, ਸਟ੍ਰੋਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਪਰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੋਲਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਿਮਾਗੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸਟ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਦਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।