ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵਾਧੂ ਆਮਦਨ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਖੇਤੀ-ਵਾਨੀ (Agroforestry) ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਬਦਲ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਡੇਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਰਮਾ ਡੇਕ ਦੀਆਂ ਦੋ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮਾਂ ‘ਪੰਜਾਬ ਡੇਕ ਨੰਬਰ 1’ ਅਤੇ ‘ਪੰਜਾਬ ਡੇਕ ਨੰਬਰ 2’ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਬਰਮਾ ਡੇਕ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਚੋਣ ਹੈ।
ਸਿੰਪਲ (ਦੇਸੀ) ਡੇਕ ਨਾਲੋਂ ਬਰਮਾ ਡੇਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ
ਆਮ ਦੇਸੀ ਡੇਕ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਰਮਾ ਡੇਕ ਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
- ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਮੋਟਾ ਤਣਾ: ਬਰਮਾ ਡੇਕ ਦਾ ਤਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿੱਧਾ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਧੀਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਛਤਰੀ (ਘੱਟ ਛਾਂ): ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਤਰੀ (ਟਾਹਣੀਆਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ) ਆਮ ਡੇਕ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਫੀ ਉੱਚੀ ਜਾ ਕੇ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਲੱਗੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਉੱਪਰ ਛਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
- ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਮਦਨ: ਇਹ ਕਿਸਮਾਂ ਆਮ ਡੇਕ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ
ਬਰਮਾ ਡੇਕ ਦੇ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ:
- ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਸਫੈਦੇ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵੀ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- ਬਰਸਾਤੀ ਸਮਾਂ (ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ): ਜੇਕਰ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਰਸਾਤਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਯਾਨੀ ਜੂਨ-ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਇਹਨਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ (ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ
ਵਧੀਆ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਲਈ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਲਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ:
- ਬਲੌਕ ਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ (ਪੂਰੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬਾਗ ਲਗਾਉਣਾ): ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਡੇਕ ਦੇ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਦੂਰੀ 7 ਮੀਟਰ ਬਾਏ 3 ਮੀਟਰ (7m × 3m) ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
- ਬਾਊਂਡਰੀ ਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ (ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਬੰਨਿਆਂ/ਵੱਟਾਂ ‘ਤੇ): ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤ ਦੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਵੱਟਾਂ ‘ਤੇ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣੇ ਹਨ, ਤਾਂ 3-3 ਮੀਟਰ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਬੂਟੇ ਲਗਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੋਟ: ‘ਪੰਜਾਬ ਡੇਕ ਨੰਬਰ 1’ ਅਤੇ ‘ਪੰਜਾਬ ਡੇਕ ਨੰਬਰ 2’ ਦੇ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਬੂਟੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਨਰਸਰੀਆਂ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਬੂਟੇ ਖਰੀਦਣ ਤਾਂ ਜੋ ਨਸਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਾਰੰਟੀ ਮਿਲ ਸਕੇ।