ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘਟਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ‘ਬੀਵਾਈਜ਼’ (BeeWise) ਨਾਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਆਟੋਮੇਟਿਡ ‘ਬੀਹੋਮ’ (BeeHome) ਸਿਸਟਮ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ AI ਰੋਬੋਟ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਮਰਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਲੋਨੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ 70% ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ‘ਤੇ ਸੰਕਟ ਕਿਉਂ?
ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਕਾਲੋਨੀ ਕੋਲੈਪਸ ਡਿਸਆਰਡਰ’ (Colony Collapse Disorder) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
- ਪਰਜੀਵੀ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰੀਆਂ: ‘ਵਰੋਆ ਡਿਸਟ੍ਰਕਟਰ’ (Varroa destructor) ਨਾਂ ਦੇ ਚਿੱਚੜ/ਪਰਜੀਵੀ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਾਰਨ ਮੱਖੀਆਂ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਅਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਮੌਸਮ ਕਾਰਨ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਤਾਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
‘ਬੀਹੋਮ’ (BeeHome) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
‘ਬੀਹੋਮ’ ਕੋਈ ਆਮ ਲੱਕੜ ਦਾ ਡੱਬਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ (Solar Powered) ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਕੰਟੇਨਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 24 ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਛੱਤੇ (colonies) ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਬਿਲਟ-ਇਨ ਰੋਬੋਟਿਕ ਬਾਂਹ, ਸੈਂਸਰ ਅਤੇ AI ਕੈਮਰੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
[ਬੀਹੋਮ ਸਿਸਟਮ: AI + ਸੈਂਸਰ + ਰੋਬੋਟਿਕਸ]
│
├─► 24 ਘੰਟੇ ਨਿਗਰਾਨੀ (ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰ)
├─► ਪਰਜੀਵੀਆਂ (Varroa Mites) ਦਾ ਸਫ਼ਾਇਆ
├─► ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਨਮੀ ਦਾ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਕੰਟਰੋਲ
└─► ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਨਿਕਾਸੀ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ:
- ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਵੀ AI ਕੈਮਰਾ ਕਿਸੇ ਛੱਤੇ ‘ਤੇ ਪਰਜੀਵੀ (Mites) ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰੋਬੋਟਿਕ ਸਿਸਟਮ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ‘ਤੇ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
- ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਜੇਕਰ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਸਰਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
- ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਅਲਰਟ: ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਛੱਤੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਕ (Beekeeper) ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ‘ਤੇ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੋਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਹਿਦ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ:
“ਸਾਡੀਆਂ 75% ਫ਼ਸਲਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਬਦਾਮ ਆਦਿ) ਦੇ ਪਰਾਗਣ (Pollination) ਵਿੱਚ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਫੂਡ ਸਪਲਾਈ (ਭੋਜਨ ਚੇਨ) ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ ਅੰਨ ਦਾ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।”
ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਵਰਗੀ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ‘ਬੀਹੋਮ’ ਸਿਸਟਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਆਨਲਾਈਨ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਲਿੰਕ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
- ਅਮਰੀਕਾ (Florida) ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਰਿਪੋਰਟ: ਫਲੋਰੀਡਾ ਦੇ ਪਾਸਕੋ ਕਾਊਂਟੀ (Pasco County) ਵਿੱਚ ਇਸ AI ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਰਿਪੋਰਟ ਤੁਸੀਂ ABC Action News – YouTube ‘ਤੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਡਿਟੇਲ (ਲੇਖ): ਇਹ ਰੋਬੋਟਿਕ ਸਿਸਟਮ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ 70% ਤੱਕ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਘਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰਪੂਰਵਕ ਲੇਖ ControlF5 Software Blog ‘ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ: ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ Beewise Official Website ‘ਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।