ਲੁਧਿਆਣਾ: ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਪੀਏਯੂ) ਨੇ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਐਕਸਲੇਰੇਟਿਡ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ (Accelerated Breeding) ਜਾਂ ਸਪੀਡ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਕਿਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ 4 ਤੋਂ 6 ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ (Climate Change), ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ ਪੂਰਾ ਮਾਹੌਲ
ਪੀਏਯੂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇਸ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਤਾਪਮਾਨ, ਨਮੀ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ (CO₂) ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਾਧ ਦਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ (Generations) ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ।
ਆਮ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਫਸਲ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ 4 ਤੋਂ 6 ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਿਰਫ਼ ਅਨਾਜ ਨਹੀਂ, ਆਲੂ ‘ਤੇ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ ਫੋਕਸ
ਪੀਏਯੂ ਨੇ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਰਾਹੀਂ ਗੇਂਹੂਂ, ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ, ਚਣਾ, ਮਟਰ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੁਣ ਆਲੂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ‘ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉੱਚ ਉਤਪਾਦਕ ਕਿਸਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗੀ ਮਦਦ
ਮੌਸਮੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਗਰਮੀ, ਕਦੇ ਬੇਮੌਸਮੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਵੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਐਕਸਲੇਰੇਟਿਡ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕਦਮ
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜੈਵ ਪ੍ਰੌਦਯੋਗਿਕੀ ਵਿਭਾਗ (DBT) ਵੱਲੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੀਏਯੂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੇਂਹੂਂ, ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਏਗੀ।
ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਵੇਗੀ।