ਪਟਿਆਲਾ: ਅਮਰੂਦ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ‘ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਸੇਬ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਵਤ ਹੈ—“An apple a day keeps the doctor away”, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਮਰੂਦ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਾਲ ਭਰ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਸਸਤੀ ਕੀਮਤ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਕਾਰਨ ਅਮਰੂਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਖਾਸ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੂਦ ਕਿੰਨੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਲ ਫਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੇਬ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਕਈ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ
ਅਮਰੂਦ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਜਾਂ ‘ਦੇਸੀ’ ਫਲ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। PAU ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਗੁੱਦੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 150–200 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੋਸ਼ਣ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਸੇਬ ਅਤੇ ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ:
| ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ | ਸੇਬ | ਅਮਰੂਦ |
|---|---|---|
| ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ | 107 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ | 417 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ |
| ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ | 11 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ | 40 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ |
| ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ | 5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ | 22 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ |
| ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ | 4.6 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ | 228.3 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ |
| ਫਾਈਬਰ | 2.4 ਗ੍ਰਾਮ | 5.4 ਗ੍ਰਾਮ |
| ਵਿਟਾਮਿਨ ਈ | 0.18 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ | 0.73 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ |
| ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ | 54 ਆਈ.ਯੂ. | 624 ਆਈ.ਯੂ. |
| ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ-3 | 0.09 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ | 1.084 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ |
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੂਦ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੱਲ ਕਿਸਮ, ਪੱਕਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ
ਅਮਰੂਦ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਕੀ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧੀਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਾਈਬਰ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਮਰੂਦ ਇੱਕ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਰੋਤ
ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਮ ਰੋਗ-ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਕੋਲਾਜਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਮਰੂਦ ਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਲ ਭਰ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਮਰੂਦ ਖਾਣ ਨਾਲ ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ‘ਠੀਕ’ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ
ਅਮਰੂਦ ਵਿੱਚ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਵਰਗੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਫਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। PAU ਵੀ ਅਮਰੂਦ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਕ ਫਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਾਂ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੂਦ ਖਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ, ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਭਾਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਚੰਗਾ ਵਿਕਲਪ
ਫਾਈਬਰ ਵਾਲੇ ਫਲ ਪੇਟ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਰਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਿੱਠੇ ਜਾਂ ਵੱਧ ਕੈਲੋਰੀ ਵਾਲੇ ਸਨੈਕਸ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਅਮਰੂਦ ਖਾਣਾ ਭਾਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੂਦ ਖਾਣ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕੁੱਲ ਕੈਲੋਰੀ, ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਖੁਰਾਕ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ
ਅਮਰੂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ ਯੋਗਿਕ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁਲਾਬੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਗੁੱਦੇ ਵਾਲੇ ਅਮਰੂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਰੋਟੀਨੋਇਡ ਅਤੇ ਲਾਇਕੋਪੀਨ ਵਰਗੇ ਯੋਗਿਕ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਤੱਤ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲਾਇਕੋਪੀਨ ਵਾਲਾ ਫਲ ਖਾਣ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ‘ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ’ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਹੈ। PAU ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮਰੂਦ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਵਾਲੀ ਫਲ ਫਸਲ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਕਾਂਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰੂਦ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 6.5 ਤੋਂ 7.5 pH ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੌਦਾ 8.7 ਤੱਕ pH ਸਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡੂੰਘੀ, ਚੰਗੀ ਨਿਕਾਸ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਰੂਪਨਗਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
PAU ਵੱਲੋਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੂਦ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਪਲ ਅਮਰੂਦ, ਪੰਜਾਬ ਸਫ਼ੈਦਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕਿਰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। PAU ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਐਪਲ ਅਮਰੂਦ ਦਾ ਔਸਤ ਝਾੜ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁੱਖ, ਪੰਜਾਬ ਸਫ਼ੈਦਾ ਦਾ 125–150 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕਿਰਨ ਦਾ 100–125 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁੱਖ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
PAU ਦੀ ਫਲ ਪੋਸ਼ਣ ਬਾਗਬਾਨੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ Shweta, Punjab Kiran ਅਤੇ Punjab Apple Guava ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੌਦੇ ਕਦੋਂ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ?
ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਗ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨਕ ਬਾਗਬਾਨੀ ਮਾਹਿਰ ਜਾਂ PAU ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੌਦੇ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਵਧੀਆ ਰਹੇਗਾ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਰਸਰੀ ਤੋਂ ਸਿਹਤਮੰਦ, ਸਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੂਟੇ ਖਰੀਦਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। PAU ਵੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਰਸਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੌਦੇ ਲੈਣ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੂਦ ਤੋਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਈ ਉਤਪਾਦ
ਅਮਰੂਦ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਜ਼ਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਜੈਮ, ਜੈਲੀ, ਚੀਜ਼, ਨੇਕਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਲਈ ਵੈਲਿਊ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ, ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਾਂ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੁੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਫਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਫਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰੂਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫਲ ਪੋਸ਼ਣ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਅਪੀਲ
ਡਾ. ਹਰਮਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਬਾਗਬਾਨੀ ਪਟਿਆਲਾ, ਅਨੁਸਾਰ ਅਮਰੂਦ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਦੇਸੀ ਫਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕਤਾ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ
ਅਮਰੂਦ ਸਸਤਾ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਫਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਾਤ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ ਅਤੇ PAU ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੇਬ ਅਤੇ ਅਮਰੂਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਮਰੂਦ ਨੂੰ ‘ਸਧਾਰਨ ਦੇਸੀ ਫਲ’ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਫਲ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਫਲ ਹੈ।