ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ‘ਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫਲਤਾ: ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਟਿਊਮਰ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੈਕਸੀਨ

ਨਿਊਯਾਰਕ/ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੱਕੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਦਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੋਡਰਨਾ (Moderna) ਅਤੇ ਮਰਕ (Merck) ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ mRNA-ਆਧਾਰਿਤ ਕੈਂਸਰ ਥੈਰੇਪੀ ਨੇ ਹਾਈ-ਰਿਸਕ ਸਕਿਨ ਕੈਂਸਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਲਾਨੋਮਾ, ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਫੇਜ਼-3 ਕਲੀਨਿਕਲ ਟਰਾਇਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਤੀਜੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਟਿਸਮੇਰਨ ਆਟੋਜੀਨ (intismeran autogene), V940 ਜਾਂ mRNA-4157 ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਵੈਕਸੀਨ ਹਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟਿਊਮਰ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਖਾਸ ਥੈਰੇਪੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਫੇਜ਼-3 ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ

19 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਮੋਡਰਨਾ ਅਤੇ ਮਰਕ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ INTerpath-001 ਨਾਮਕ ਫੇਜ਼-3 ਟਰਾਇਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ—Recurrence-Free Survival (RFS)—ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਕੰਡਰੀ ਟੀਚਾ—Distant Metastasis-Free Survival (DMFS)—ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਜਰੀ ਰਾਹੀਂ ਹਟਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਟੇਜ IIB ਤੋਂ IV ਤੱਕ ਦੇ ਹਾਈ-ਰਿਸਕ ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਵਾਲੇ 1,137 ਮਰੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ pembrolizumab ਜਾਂ ਕੇਵਲ pembrolizumab ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਅੰਤਰਿਮ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ mRNA ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ pembrolizumab (Keytruda) ਦੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਇਲਾਜ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ pembrolizumab ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ ਦੂਰਲੇ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਅੰਕੜਿਆਂ ਪੱਖੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਦਿਖਾਇਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਹਾਲੇ ਫੇਜ਼-3 ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਹਨ। Overall Survival (OS) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਕੈਂਸਰ ਵੈਕਸੀਨ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਟਿਊਮਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਵੈਕਸੀਨ?

ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਪੱਖ ਇਸ ਦਾ ਪਰਸਨਲਾਈਜ਼ਡ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਕੱਢੇ ਗਏ ਟਿਊਮਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਖਾਸ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਨੀਓਐਂਟੀਜਨ (neoantigens) ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ mRNA ਵਿੱਚ ਕੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਥੈਰੇਪੀ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, intismeran ਵਿੱਚ 34 ਤੱਕ ਨੀਓਐਂਟੀਜਨ ਕੋਡ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ mRNA ਤੋਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ T-ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ‘ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਪਛਾਣ’ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ

ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਥੈਰੇਪੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖਾਸ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ‘ਤਸਵੀਰ’ ਜਾਂ ‘ਪਛਾਣ’ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ‘ਵੈਕਸੀਨ’ ਕਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ individualized neoantigen therapy ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਵੰਦ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਟਰਾਇਲਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਉਮੀਦ

ਇਸ ਨਵੀਂ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ KEYNOTE-942/mRNA-4157-P201 ਫੇਜ਼-2b ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ। 2026 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਫਾਲੋ-ਅਪ ਅਨੁਸਾਰ, intismeran ਅਤੇ pembrolizumab ਦੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਇਲਾਜ ਨੇ ਕੇਵਲ pembrolizumab ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ 49 ਫੀਸਦੀ ਘਟਾਇਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰਲੇ ਮੈਟਾਸਟੇਸਿਸ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ 59 ਫੀਸਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਮੁੜ ਆਉਣ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕੋਵਿਡ ਵੈਕਸੀਨ ਵਾਲੀ mRNA ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜੀ ਹੈ?

ਇਸ ਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਵੀ mRNA ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। mRNA ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖਾਸ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਜਾਂ ਐਂਟੀਜਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਟੀਚਾ ਕਿਸੇ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟਿਊਮਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਥੈਰੇਪੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਇਹ ਹੁਣੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ?

ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ intismeran autogene ਹਾਲੇ ਜਾਂਚ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਥੈਰੇਪੀ ਹੈ। ਫੇਜ਼-3 ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਬੇਹੱਦ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਮੋਡਰਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਹੁਣ ਨਿਯਾਮਕ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਫਾਈਲਿੰਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗੀ। ਫੇਜ਼-3 ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ Overall Survival ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਅੱਗੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੀ ਮਤਲਬ?

ਜੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਥੈਰੇਪੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਨਿਯਾਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹਾਲੇ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਕਦੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿੰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਫਿਰ ਵੀ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਫੇਜ਼-3 ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ individualized neoantigen therapy ਅਤੇ mRNA-ਆਧਾਰਿਤ ਕੈਂਸਰ ਥੈਰੇਪੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦਿਖਾਈ ਹੈ।

ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਮੋਡਰਨਾ ਅਤੇ ਮਰਕ ਹੁਣ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ। ਇਸੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ, ਬਲੈਡਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ‘ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਸਭ ਲਈ’ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਛਾਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇਲਾਜ’ ਵੱਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਹਾਲੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪੱਕਾ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਵੈਕਸੀਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਫੇਜ਼-3 ਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰਕੜੇ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, Overall Survival ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਅਸਲ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨਗੀਆਂ।