ਵਿਗਿਆਨਕ ਖ਼ੁਲਾਸਾ: ਗਲਾਈਫੋਸੇਟ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਰ ਰਿਹੈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ/ਬਲੈਕਸਬਰਗ: ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਲਾਈਫੋਸੇਟ (Glyphosate) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਨੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਾਗਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵਰਜਿਨੀਆ ਟੈਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ ਕਿ ਗਲਾਈਫੋਸੇਟ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੁਝ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਵਹਾਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ Journal of Experimental Biology ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਨਿਊਰੋਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੋਰਾਜਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਮੀ

ਖੋਜ ਦੌਰਾਨ ਮੱਖੀਆਂ ਲਈ ਨਕਲੀ ਫੀਡਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਗਲਾਈਫੋਸੇਟ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਗਲਾਈਫੋਸੇਟ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਗਲਾਈਫੋਸੇਟ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਭੋਜਨ ਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਮੱਖੀ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੂਰੀ ਕਾਲੋਨੀ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ‘ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਰਸਾਇਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ

ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਨਿਊਰੋਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਨਿਊਰੋਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਦਿਮਾਗ਼ ਅਤੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ, ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮੌਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ‘ਸਬ-ਲੀਥਲ’ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ

ਗਲਾਈਫੋਸੇਟ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਮੱਖੀਆਂ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਘਾਤਕ ਨਾ ਮੰਨਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸਬ-ਲੀਥਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਰਸਾਇਣ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲੋਨੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪਰਾਗਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਚਿੰਤਾ

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਾਗਣਕਰਤਾ ਹਨ। ਫਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਗਣ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਭੋਜਨ ਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਮ ਵਿਵਹਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੱਤੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਰਾਗਣ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਆਪਕ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਅਗਲਾ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਲਾਈਫੋਸੇਟ ਦੇ ਮੱਖੀਆਂ ‘ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੋਜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੌਰਾਨ ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਾਗਣਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।