ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ICAR-ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਹਾਰਟੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ (ICAR-IIHR) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅੰਬਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਿੰਗਲ-ਸਟੈੱਪ ਹਾਟ ਵਾਟਰ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਫਲ ਮੱਖੀ (Fruit Fly) ਅਤੇ ਐਂਥ੍ਰੈਕਨੋਜ਼ (Anthracnose) ਵਰਗੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਬਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇਗੀ।
ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਾਮਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਬਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਮੱਖੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 48 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 60 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਐਂਥ੍ਰੈਕਨੋਜ਼ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ 52 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵਿੱਚ 5 ਤੋਂ 10 ਮਿੰਟ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲੰਬੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਲਫਾਂਸੋ (Alphonso) ਕਿਸਮ ਦੇ ਅੰਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖਰਾਬੀ ਜਾਂ ਸਪੰਜੀ ਟਿਸ਼ੂ (Internal Breakdown) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।
ਇੱਕੋ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ
IIHR ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢਦਿਆਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਫਾਰਮੂਲਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਅੰਬਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 55 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 20 ਮਿੰਟ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਲਾਂ ਨੂੰ 5 ਫੀਸਦੀ ਨਮਕ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 30 ਮਿੰਟ ਲਈ ਡੁਬੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਅੰਬ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਫਲ ਮੱਖੀ ਅਤੇ ਐਂਥ੍ਰੈਕਨੋਜ਼ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਫਲ ਰਹੇ ਟ੍ਰਾਇਲ, ਬਰੂਨੇਈ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਪਹਿਲੀ ਖੇਪ
ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦਾ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਸਕੇਲ-ਅੱਪ ਟ੍ਰਾਇਲ ਅਲਫਾਂਸੋ, ਬੰਗਨਪੱਲੀ (Banganapalli) ਅਤੇ IIHR ਦੀਆਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਿਸਮਾਂ ਅਰਕਾ ਉਦੇ ਅਤੇ ਅਰਕਾ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 25 ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ ਯੇਲਹੰਕਾ ਸਥਿਤ ‘ਮਿਲਟ ਸਮਾਈਲ’ ਦੀ ਪ੍ਰੋਪਰਾਈਟਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਹਸੀਨਾ ਰੋਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ 1.2 ਟਨ ਬੰਗਨਪੱਲੀ ਅੰਬ ਚੇਨਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਰਾਹੀਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਬਰੂਨੇਈ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ। ਉੱਥੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਬ ਬਿਲਕੁਲ ਬਿਮਾਰੀ-ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ ਵੱਡਾ ਲਾਭ
ਇਸ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਬਰਾਮਦਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਾਇਦੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
- ਕੁਆਰੰਟਾਈਨ ਵਿਭਾਗ (DPPQ&S) ਤੋਂ ਅੰਤਿਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਆਰੰਟਾਈਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਫਲਾਂ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧੇਗੀ।
- ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੰਬਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਭਾਰਤੀ ਅੰਬਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਮੁੱਲ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।