ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਰੀਲਾਂ ਵਾਇਰਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਦੇ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦਾ “ਡਿਟੌਕਸ” ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਐਪਲ ਸਾਈਡਰ ਵਿਨੇਗਰ ਨੂੰ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਜਾਦੂਈ ਨੁਸਖ਼ਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਬੁਲੇਟ ਕੌਫੀ ਨੂੰ ਫੈਟ ਬਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੇਯ। ਪਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਠੋਸ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਮੈਡੀਕਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਲਗਭਗ 87 ਫੀਸਦੀ ਪੋਸਟਾਂ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁਨ ਜਾਂ ਅਧੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ‘ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਵਾਇਰਲ ਹੈਲਥ ਟਿਪਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ
1. ਕੀ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਕਿਡਨੀ ਅਤੇ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਡਿਟੌਕਸ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਅਕਸਰ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਇਹ ਲਿਵਰ ਜਾਂ ਕਿਡਨੀ ਨੂੰ ਡਿਟੌਕਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦਾ ਡਿਟੌਕਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਲਿਵਰ ਅਤੇ ਕਿਡਨੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
2. ਕੀ ਐਪਲ ਸਾਈਡਰ ਵਿਨੇਗਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਦਾ ਹੈ?
ਐਪਲ ਸਾਈਡਰ ਵਿਨੇਗਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹਲਕਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਜਾਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਇਨਾਮਲ ਅਤੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3. ਕੀ ਅਦਰਕ ਖਾਣ ਨਾਲ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਅਦਰਕ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਠੋਸ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਦਰਕ ਖਾਣ ਨਾਲ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
4. ਕੀ ਕੱਚੇ ਅੰਡੇ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ?
ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਆਮ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਹੈ ਕਿ ਕੱਚੇ ਅੰਡੇ ਪੱਕੇ ਅੰਡਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਅੰਡਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੀਰ ਵੱਲੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਜ਼ਬ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੱਚੇ ਅੰਡੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸੈਲਮੋਨੇਲਾ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਕਾਰਨ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
5. ਕੀ ਚੀਆ ਅਤੇ ਅਲਸੀ ਦੇ ਬੀਜ ਪੇਟ ਦੀ ਚਰਬੀ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਚੀਆ ਅਤੇ ਫਲੈਕਸ ਸੀਡ (ਅਲਸੀ) ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ, ਓਮੇਗਾ-3 ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੀ ਚਰਬੀ ਘਟ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।
6. ਕੀ ਬੁਲੇਟ ਕੌਫੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਦਾ ਹੈ?
ਕੌਫੀ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਜਾਂ ਘਿਉ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੁਲੇਟ ਕੌਫੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਨੁਸਖ਼ਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਲੋਰੀ ਅਤੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਬਤ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਹਰ ਸਲਾਹ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਵੀਡੀਓ ਜਾਂ ਰੀਲ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਧੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਾਅਵੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਡਾਇਟ ਪਲਾਨ, ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ੇ ਜਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੋਗ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਪੋਸ਼ਣ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲ
ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਫੈਸਲੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਵਾਇਰਲ ਰੀਲਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।