ਕਾਠਮੰਡੂ: ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅੰਬਾਂ ਦੀ ਇੰਪੋਰਟ (ਆਯਾਤ) ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਉਦੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਕਵਾਰੰਟੀਨ ਇੰਸਪੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਅੰਬਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ (chemical pesticides) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੈਅ ਹੱਦ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਈ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਇਹ ਇੰਪੋਰਟ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹਨ।
ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਧੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਮਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਪਾਲ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਰੋਕ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੰਬਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਲਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, “ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫਲ ਖਾਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਣਗੇ।”
ਵਪਾਰੀ ਚਿੰਤਤ: ਕਿੱਲਤ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਡਰ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਅੰਬ ਵਪਾਰੀ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਕਾਰਨ ਕਾਫੀ ਚਿੰਤਤ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਿੱਲਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਨੇਪਾਲ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅੰਬ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੰਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਐਕਸਪੋਰਟ (ਨਿਰਯਾਤ) ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੇਪਾਲੀ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਫਲ ਵਿਕਰੇਤਾ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫਲਾਂ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਰਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਾਰੰਟੀਨ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਹੀ ਫਲ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਆ ਸਕਣ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿਸਟਮ ‘ਤੇ ਉੱਠੇ ਸਵਾਲ
ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂ.ਏ.ਈ., ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਅੰਬ ਐਕਸਪੋਰਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਨੇਪਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਫਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿਸਟਮ ‘ਤੇ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਆਈ ਹੈ। ਕੋਨਕਣ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ (ਹੀਟਵੇਵ) ਕਾਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ‘ਹਾਫੂਸ’ (Alphonso) ਅੰਬਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ 90 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
ਜਾਪਾਨ ਵੀ ਲਗਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਅੰਬਾਂ ‘ਤੇ ਰੋਕ
ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਵੀ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ—ਕੇਸਰ, ਅਲਫਾਂਸੋ, ਲੰਗੜਾ ਅਤੇ ਬੰਗਨਪੱਲੀ—’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਜਾਪਾਨੀ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸੀਲਿਟੀਜ਼ (ਪਲਾਂਟਾਂ) ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦੌਰਾਨ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹਿਮਾਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਾਰੰਟੀਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀਟਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਊਮੀਗੇਸ਼ਨ (fumigation) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ‘ਯੋਕੋਹਾਮਾ ਪਲਾਂਟ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ’ ਨੇ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਬਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਐਕਸਪੋਰਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।