ਚੇਨਈ: ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਆਰ. ਮਾਧਵਨ ਨੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਇੱਕ IAS ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਪਹਿਲ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਬਣੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਮਾਡਲ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਤਿਰੂਵੱਲੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਕਲੈਕਟਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਮੁਰੂਗਨ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਏ 1,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਬੰਦ ਬੋਰਵੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰੇਨਵਾਟਰ ਹਾਰਵੈਸਟਿੰਗ (ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਸੰਭਾਲ) ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ 5 ਤੋਂ 10 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ, ਸੁੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਣੀ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤ ਤੋਂ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਮਿਸਾਲੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੱਕ
ਪ੍ਰਤਾਪ ਮੁਰੂਗਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਵਿਰੁਧੂਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਤਿਰੂਵੱਲੂਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੋਕ ਡੂੰਘੇ ਬੋਰਵੈੱਲ ਖੁਦਵਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਰਥ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪੁਰਾਣੇ ਬੋਰਵੈੱਲ ਬਣੇ ਪਾਣੀ ਰੀਚਾਰਜ ਦੇ ਸਾਧਨ
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤਾਪ ਮੁਰੂਗਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਮਹਿੰਗੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਦ ਪਏ ਬੋਰਵੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਿੱਧਾ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਭੂਜਲ ਰੀਚਾਰਜ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।
ਸਥਾਨਕ ਪੰਚਾਇਤਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਜਲ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮਾਧਵਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਤਾਰੀਫ਼
ਅਦਾਕਾਰ ਆਰ. ਮਾਧਵਨ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਇਸ ਪਹਿਲ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤਾਪ ਮੁਰੂਗਨ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ, ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਕਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਕਮੀ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਵੱਲੂਰ ਦਾ ਇਹ ਮਾਡਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸੰਕਟ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।