“ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ – ਆਓ ਮਿਲੀਏ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਸੁਖਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ”

ਸੰਗਰੂਰ : ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਅੱਜ ਜਿੱਥੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੰਗਤਪੁਰਾ (ਬਲਾਕ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ) ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੁਖਤਾਰ ਸਿੰਘ (ਸਪੁੱਤਰ ਸ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ) ਇੱਕ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰੇ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ, ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।

1. ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ (DSR)

ਸ. ਸੁਖਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਲ 2017 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

• ਤਕਨੀਕ: ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ 22-23 ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ‘ਪੂਸਾ ਬਾਸਮਤੀ 7’ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਸਟੈਰਿਪ ਸੀਡਰ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਨਤੀਜਾ: ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 26-28 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਝਾੜ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
• ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ: ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ-ਬੂੰਦ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹੇ ਨਾਲ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਪਾਈਪਾਂ (Underground pipes) ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

2. ਪਰਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ: “ਅੱਗ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ”

ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੁਖਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 8 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਣਕ ਜਾਂ ਝੋਨੇ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ।

• ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ S.M.S. ਯੁਕਤ ਕੰਬਾਈਨ ਨਾਲ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਹ ਸੁਪਰ ਸੀਡਰ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧੀ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਇਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।

3. ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ (Organic Farming) ਵੱਲ ਕਦਮ

ਸੁਖਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਏਕੜ ਤੋਂ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 1.5 ਏਕੜ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

• ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਰਕਬਾ ‘ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੋ’ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ (Certified) ਹੈ।
• ਫਸਲਾਂ: ਉਹ ਜੈਵਿਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਣਕ, ਬਾਸਮਤੀ, ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮੱਕੀ, ਹਲਦੀ, ਗੰਨਾ ਅਤੇ ਹਰਾ ਚਾਰਾ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
• ਖਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ: ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਗੋਬਰ ਗੈਸ ਦੀ ਸਲਰੀ, ਗੰਡੋਆ ਖਾਦ, ਰੂੜੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

4. ਖੇਤੀ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦੇ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਵਾਧਾ (Value Addition)

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ:

• ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 22 ਮੱਝਾਂ (ਮੁਰਰਾ ਨਸਲ) ਅਤੇ 8 ਗਾਵਾਂ ਹਨ।
• ਪਨੀਰੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ: ਉਹ ਪਿਛਲੇ 5-6 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ 1 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ (ਪਿਆਜ਼, ਮਿਰਚ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ, ਗੋਭੀ, ਬੈਂਗਣ, ਟਮਾਟਰ) ਦੀ ਪਨੀਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਵੇਚਦੇ ਹਨ।
• ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੁੜ: ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਕਢਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਗੁੜ-ਸ਼ੱਕਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧਾ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ।
• ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ: ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਘਰੇਲੂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਬਗੀਚੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸੁਖਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਸੁਮੇਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਖੇਤੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲਾ ਸੌਦਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਅਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।