ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ : ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਅੱਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਵਾਇਤੀ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ (ਕਣਕ-ਝੋਨਾ) ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਇਸ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਾਗਬਾਨੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੀਕ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਪਰ “ਉੱਦਮ ਅੱਗੇ ਲੱਛਮੀ, ਪੱਖੇ ਅੱਗੇ ਪੌਣ” ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚਣੋਂ ਦੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ। ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਨਾਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਰਾਹੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਮਿਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
54 ਸਾਲਾ ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਗਾਅ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਅਨਾਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੰਮ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਗਏ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਅਨਾਰ ਦੇ ਲੱਦੇ ਹੋਏ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਇੰਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨਾਰ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਬਾਗ ਹਨ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਗਬਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸੋਚ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ 2 ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਅਨਾਰ ਦੇ ਬੂਟੇ ਲਗਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ
ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨਾਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸਖ਼ਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਨੁਕਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ:
- ਸਹੀ ਲਾਉਣਾ: ਹਰੇਕ ਬੂਟੇ ਨੂੰ 4 × 3 ਫੁੱਟ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਟੋਇਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ।
- ਕਾਂਟ-ਛਾਂਟ: ਫ਼ਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਕਾਂਟ-ਛਾਂਟ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।
- ਸਹੀ ਸਿੰਚਾਈ: ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦਾ ਖਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
- ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ: ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਹੱਲ ਅਪਣਾ ਕੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ
ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਤੁੜਾਈ ਕੀਤੀ।
- 2022 ਦੇ ਅੰਕੜੇ: 2 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ 1,000 ਬੂਟਿਆਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰਾ ਖਰਚਾ ਕੱਢ ਕੇ 3.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਹੋਇਆ।
- ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ: ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 2 ਏਕੜ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 1,57,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਈ, ਜਦਕਿ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ 6,37,500 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 5,20,333 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦਾ ਕਮਾਲ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਰਣਨੀਤੀ: ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦਿਖਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਫ਼ਲਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸੌਦੇ ਕੀਤੇ, ਜਦਕਿ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਫ਼ਲਾਂ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।
ਕਿਸਾਨੀ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼
ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅੱਜ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਮ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, “ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਰ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਕੀਮਤੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।”
ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਹ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਰਾਹੀਂ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਇਬਾਰਤ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।