ਪਠਾਨਕੋਟ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀ ਲੀਚੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਕਾਰਨ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਮੌਸਮ ਨੇ ਲੀਚੀ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦਾ ਖੂਬ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧੀਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਫਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੀਚੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਨੁਕੂਲ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਨਮੀ ਨੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਮਿਠਾਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀ ਲੀਚੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਮਿਠਾਸ, ਰਸਦਾਰ ਗੂਦੇ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲੀਚੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਫਲ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵੀ ਵਧੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਹੈ ਲੀਚੀ
ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲੀਚੀ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 8.3 ਟਨ ਲੀਚੀ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਬਾਂਦਰਾ, ਸੂਰਤ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਦਿੱਲੀ, ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਮੁੰਬਈ, ਬੰਗਲੁਰੂ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀ ਲੀਚੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮੰਗ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਈ ਵਪਾਰੀ ਸਿੱਧੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਫਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਚੀ ਟਰੱਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਭੇਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਕਦਮ
ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀ ਲੀਚੀ ਹੁਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਕਰੀਬ 25 ਕੁਇੰਟਲ ਲੀਚੀ ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਰਗੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਨਿਰਯਾਤ ਯੋਜਨਾ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਮੌਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਾਗਬਾਨੀ ਵਿਕਾਸ ਅਧਿਕਾਰੀ-ਕਮ-ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਤਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲੀਚੀ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਿਰਯਾਤ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਸੰਸਥਾ ਏਪੀਈਡੀਏ (APEDA) ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਭਾਅ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਲੀਚੀ ਦਾ ਰਕਬਾ
ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿੱਚ ਲੀਚੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਸਾਲ ਲੀਚੀ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 20 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੀਚੀ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ ਲਗਭਗ 2300 ਹੈਕਟੇਅਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕਰੀਬ 150 ਹੈਕਟੇਅਰ ਨਵਾਂ ਰਕਬਾ ਇਸ ਫਲ ਹੇਠ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਲੀਚੀ ਵਰਗੀਆਂ ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਫਲ ਫਸਲਾਂ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੀਚੀ ਬਾਗ
ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਲੀਚੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਮਾਲਪੁਰ, ਮੁਰਾਦਪੁਰ, ਮਮੂਨ, ਫੂਲ ਪਿਆਰਾ, ਸ਼ੇਰਪੁਰ, ਸ਼ਰੀਫ ਚੱਕ, ਸਿਹੋੜਾ, ਕਥਲੌਰ, ਕੀੜੀ, ਗੋਲ ਦਤਿਆਲ ਛਾਉੜੀਆਂ, ਤਲੂਰ ਅਤੇ ਕਟਾਰੂਚੱਕ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲੀਚੀ ਦੇ ਬਾਗ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਲੀਚੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਹੁਲਾਰਾ
ਲੀਚੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਸਥਾਨਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੈਕਿੰਗ, ਢੋਆ-ਢੁਆਈ, ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਠੰਢੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ (ਕੋਲਡ ਚੇਨ) ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀ ਲੀਚੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸਫਲ ਸੀਜ਼ਨ ਨੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।