ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ.-ਭਾਰਤੀ ਤੇਲਬੀਜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ (ICAR-IIOR) ਨੇ ਬਾਇਓਪੋਲੀਮਰ (ਜੀਵ-ਬਹੁਲਕ) ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ‘ਬੀਜ ਪਰਤ’ (Seed Coating) ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ 12 ਤੋਂ 37 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਟੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਜਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਲਣਯੋਗ (Biodegradable) ਪਰਤ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਤ ਰਾਹੀਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸੂਖਮ ਜੀਵ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਸਿੱਧੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਪੁੰਗਰਨ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ
ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕਈ ਵਾਰ ਬੀਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੂਟਿਆਂ ਕਾਰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ.-ਆਈ.ਆਈ.ਓ.ਆਰ. ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਸੀਡ ਕੋਟਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ‘ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਪ੍ਰੀਖਣ
ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਸੋਇਆਬੀਨ, ਮੱਕੀ, ਮੂੰਗਫਲੀ, ਛੋਲੇ, ਕਪਾਹ, ਸਰ੍ਹੋਂ ਅਤੇ ਅਰਹਰ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰੀਖਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ 12 ਤੋਂ 37 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਿਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖੇਤ ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰੀਬ 30 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੇਗਾ।