ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ‘ਬੀਜ’ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨ ਟਮਾਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਬੀਜ ਖੁਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਬਚਤ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੇਤੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਵੀ ਹੈ।
ਟਮਾਟਰ: ਬੀਜ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੀ ਫ਼ਸਲ
ਬਾਕੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਲੰਬਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਟਮਾਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬੀਜ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ:
- ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਟਮਾਟਰ ਵਿੱਚੋਂ 50 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 150 ਤੱਕ ਬੀਜ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਏਕੜ ਵਿੱਚ 5000 ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ 100 ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਟਮਾਟਰ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ।
- ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਰਲਾ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਬੂਟੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੇ ਏਕੜ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਬੂਟਾ ਵੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਰੇ-ਨਿਆਰੇ ਹੋ ਗਏ।
ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਫ਼ਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੇ ਮੌਕੇ
ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਮਾਟਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਬਜ਼ੀ ਜਾਂ ਸਲਾਦ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਫ਼ਸਲ ਵੀ ਹੈ।
- ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ: ਤੁਸੀਂ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਣੀ, ਪਿਊਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾ ਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ: ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਏ ਟਮਾਟਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਵੱਲੋਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ 14 ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਹੈ, ਬਾਕੀ 13 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ: ਬੀਜ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50 ਮੀਟਰ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- ਸਿਖਲਾਈ: ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੂਟਿਆਂ ਦਾ ਪਰਾਗਣ (Pollination) ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਬੀਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇ।
ਆਓ! ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੀਜ ਖੁਦ ਤਿਆਰ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲਾ ਬਣਾਈਏ।