ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 22 ਅਗਸਤ 2026: ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਡਾ. ਵੰਦਨਾ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਅਨਕਲੇਮਡ’ (Unclaimed) ਦਾ ਅੱਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਭਰਵੇਂ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ-ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ, ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।
ਦਸ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਪਿੱਤਰਸੱਤਾ, ਲਿੰਗਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੋਨਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ, ਸਮਝੌਤਾ, ਪਖੰਡ ਅਤੇ ‘ਸਭ ਕੁਝ ਆਮ ਹੈ’ ਦਾ ਨਕਾਬ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿੱਤਰਸੱਤਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ
ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮੇਰਿਟਸ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਪੈਮ ਰਾਜਪੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਅਨਕਲੇਮਡ’ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਰਸੱਤਾ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਪੜਚੋਲ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਹਿੰਸਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ। ਘਰ, ਵਿਆਹ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਅਦਿੱਖ ਦਬਾਅ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੈਮ ਰਾਜਪੂਤ ਨੇ ਡਾ. ਵੰਦਨਾ ਸ਼ੁਕਲਾ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ।
‘ਅਨਕਲੇਮਡ’ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ‘ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾ, ਅਦਵੈਤ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ’ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੁਪਰਣਾ-ਸਰਸਵਤੀ ਪੁਰੀ ਨੇ ਡਾ. ਸ਼ੁਕਲਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸੋਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ‘ਆਮ’ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਿਉਂ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਨਿੱਜੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਦਲਦੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ
‘ਅਨਕਲੇਮਡ’ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲਿੰਗਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਜਗੀਰੂ ਅਤੇ ਜਮਾਤੀ ਤਣਾਅ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਈ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹਨ—ਕਿਤਾਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਉਲੰਘਣਾ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਇੱਕ ਤਿੱਖੇ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਫਿਰ ਉਸੇ ਸਮਾਜਿਕ ‘ਸਧਾਰਨਤਾ’ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅਣਕਹੇ ਸੱਚ ਲੁਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਤੱਕ ਡਾ. ਵੰਦਨਾ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਡਾ. ਵੰਦਨਾ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਲਿਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਯਾਤਰਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘A Monk Postpones Nirvana’ ਲਿਖੀ, ਜੋ 2018 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਥਿਤ ਦ ਫੈਟਜ਼ਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵੱਲੋਂ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂਵਾਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਹਿਤ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੋਜ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਉੱਘੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ
ਕਿਤਾਬ ਲੋਕ-ਅਰਪਣ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰੇਰਕ ਬੁਲਾਰੇ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਵਿਵੇਕ ਅਤਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਮੰਜੂ ਜੈਦਕਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹਸਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹੀਆਂ।
ਕਿਤਾਬ: ‘ਅਨਕਲੇਮਡ’ (Unclaimed)
ਲੇਖਿਕਾ: ਡਾ. ਵੰਦਨਾ ਸ਼ੁਕਲਾ
ਸ਼ੈਲੀ: ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ / ਜੈਂਡਰ ਸਟੱਡੀਜ਼
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਦ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ
ਉਪਲਬਧਤਾ: ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਸਮੇਤ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ’ਤੇ ਹੈ।