ਬੇਰਹਾਮਪੁਰ: ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰ ਕੋਰਾਪੁੱਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਪਰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਬੋਈਪਾਰੀਗੁਡਾ ਬਲਾਕ ਦੇ 13 ਪਿੰਡਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਦੀਆਪਾਦਰ, ਘੁਮਰਬੇੜਾ, ਬਾਨਾਗੁੜਾ, ਉਦੂਲੂਗੁੜਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦੂਗੁੜਾ) ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 500 ਕਬਾਇਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਟਿਕਾਊ ਮਿਲਟ (ਮੋਟੇ ਅਨਾਜ/ਬਾਜਰੇ) ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ 89 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵੰਡ ਕੰਪਨੀ ‘ਟੀਪੀ ਸਦਰਨ ਓਡੀਸ਼ਾ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ’ (TPSODL) ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ‘ਪ੍ਰਗਤੀ’ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 250 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਗੈਨਿਕ (ਜੈਵਿਕ) ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਟ ਉਗਾਇਆ ਹੈ।
ਰਵਾਇਤੀ ਫ਼ਸਲ ਬਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜ਼ਰੀਆ
ਦਾਦੀਆਪਾਦਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਿਸਾਨ ਨੀਲਾਬਤੀ ਪਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਜਰਬਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ:
“ਅਸੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਟ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡੀ ਆਰਥਿਕ ਤਕਦੀਰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਜੈਵਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੇ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।”
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਗੀ ਦੇ ਬੀਜ, ਕੁਦਰਤੀ ਖਾਦਾਂ, ਸਾਈਕਲ ਵੀਡਰ (ਨਦੀਨ ਨਾਸਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ) ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਕੰਪੋਸਟ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਝਾੜ ਸਿਰਫ਼ 4 ਕੁਇੰਟਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 9 ਕੁਇੰਟਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਕੁੱਲ 3,067 ਕੁਇੰਟਲ ਦੀ ਬੰਪਰ ਫ਼ਸਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ੂਬੀ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ 131 ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਸਲ ਸਿੱਧੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (MSP) ‘ਤੇ ਵੇਚੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮਿਲਿਆ।
ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ:
- ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ: 252 ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ‘ਜੈਵਿਕ ਸ਼੍ਰੀ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ’ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈ ਸਕਣ ਅਤੇ ਸਹੀ ਭਾਅ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਣ।
- ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ: ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਲਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ, ਛਿਲਕਾ ਲਾਹੁਣ ਅਤੇ ਪੀਸਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਉਹ ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਆਟਾ ਅਤੇ ਪੈਕਡ ਅਨਾਜ ਵਰਗੇ ਵੈਲਯੂ-ਐਡਿਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਨਵੀਂ ਮਿਸਾਲ
TPSODL ਦੇ ਸੀਈਓ ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ ਗਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਟਿਕਾਊ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰ ਸੂਰਿਆਨਾਰਾਇਣ ਪਾਂਡਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਵਿਕਾਸ, ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਨ’ (ਮਿਲਟ) ਦੇ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।