ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ (EU) ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। Euromaidan Press ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਪਹਿਲੇ ਉਪ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਤਾਰਾਸ ਵਿਸੋਤਸਕੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਜੈਨੇਟਿਕਲੀ ਮੋਡੀਫਾਈਡ (GMO) ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ 2028 ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਤਿਆਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ GMO ਫਸਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ GMO ਮੱਕੀ ‘ਤੇ ਪੱਕੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਏਗਾ ਅਤੇ GMO ਸ਼ੂਗਰ ਬੀਟ (ਚੁਕੰਦਰ) ਅਤੇ ਰੇਪਸੀਡ ‘ਤੇ ਅਸਥਾਈ ਰੋਕ ਲਗਾਏਗਾ।
ਵਿਸੋਤਸਕੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ:
"ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ GMOs ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। EU ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਗੈਰ-GMO ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 76% GMO ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਪੱਖ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ‘ਟ੍ਰੇਸੇਬਿਲਟੀ’ (ਸਰੋਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ) ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ (Pesticides) ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ: ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ
GMO ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਨਵੀਂ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ (5-7 ਸਾਲ) ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ 10 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੰਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ 2.45 ਕਰੋੜ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਸਪਲਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਬਸਿਡੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ
ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਿਨਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਦਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਔਸਤਨ €250-300 (ਲਗਭਗ 23,000-27,000 ਰੁਪਏ) ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਸਬਸਿਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕਿਸਾਨ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਦਮ ‘ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ EU ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 14% ਘੱਟ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਵੱਧ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ‘ਮੁਨਾਫੇ’ (Profitability) ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਮੈਂਟ ਏਜੰਸੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ 2028 ਤੱਕ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ EU ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਣਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਰੂਸ ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ। ਵਿਸੋਤਸਕੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੂਸ ਸਿਰਫ਼ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਰਤ ਕੇ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਿਰਯਾਤ ਸਥਿਤੀ (2025):
ਕੁੱਲ ਨਿਰਯਾਤ: $22.6 ਬਿਲੀਅਨ (ਕੁੱਲ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 56%)।
EU ਦਾ ਹਿੱਸਾ: $10.7 ਬਿਲੀਅਨ।
ਬਾਕੀ ਨਿਰਯਾਤ: ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ।ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਸਾਰਣੀ (Table):
| ਵਿਸ਼ਾ | ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ / ਸਥਿਤੀ | ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ |
| GMO ਮੱਕੀ | ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ | ਸਤੰਬਰ 2026 |
| ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ (Livestock) | EU ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੇ ਕਟਾਈ | ਜਨਵਰੀ 2026 (ਸ਼ੁਰੂ) |
| ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ (Pesticides) | EU-ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ | 10 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ |
| ਸਬਸਿਡੀ ਏਜੰਸੀ | ਪੇਮੈਂਟ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ (Ukrderzhfond) | 2027 ਤੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ |
ਰੂਸੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ 90% ਨਿਰਯਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ (Black Sea) ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2025 ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ 6.18 ਕਰੋੜ ਟਨ ਅਨਾਜ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨ ਲਈ ਯੂਰਪੀ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਂਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸੋਤਸਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰੀਏ, ਜਾਂ ਅਸੀਂ EU ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਗੁਆ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।”