ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ | 01 ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਨੇ ਅੱਜ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌਵੀਂ ਵਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2026-27 ਦਾ ਇਹ ਬਜਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ‘ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ’ ਦੇ ਟੀਚੇ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕਈ ਨਵੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਬਜਟ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਟੌਤੀ ਨੇ ਨਵੀਂ ਬਹਿਸ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
📢 ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ 5 ਵੱਡੇ ਐਲਾਨ
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਪੰਜ ਅਹਿਮ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ:
- ਕਿਸਾਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ (KCC) ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕੇਸੀਸੀ (KCC) ਤਹਿਤ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਸਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਸੀਮਾ 3 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
- ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਲਈ 500 ਨਵੇਂ ਜਲ ਭੰਡਾਰ: ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੀਲੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ 500 ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਅਤੇ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰਾਂ’ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ।
- ਡਿਊਟੀ ਫ੍ਰੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ: ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਐਕਸਕਲੂਸਿਵ ਇਕਨਾਮਿਕ ਜ਼ੋਨ (EEZ) ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਗਈ ਮੱਛੀ ‘ਤੇ ਹੁਣ ਕੋਈ ਡਿਊਟੀ (ਟੈਕਸ) ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧੇਗੀ।
- ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ: ਕਾਜੂ, ਕੋਕੋ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ‘ਕੋਕੋਨਟ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਸਕੀਮ’ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
- ‘ਭਾਰਤ ਵਿਸਤਾਰ’ AI ਟੂਲ: ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਸਮ, ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਭਾਅ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ AI ਐਗਰੀ ਟੂਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
📉 ਬਜਟ ਅੰਕੜੇ: ਖੇਤੀ ‘ਚ ਕਟੌਤੀ, ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ‘ਚ ਵਾਧਾ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ 1,62,671 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ (2025-26) ਦੇ 1,71,437 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹਨ। ਇਸ ਕਟੌਤੀ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ‘ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਬਜਟ ਵਧਾ ਕੇ 2,73,108 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
“ਇਹ ਬਜਟ 2047 ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।” — ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ
🚩 ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ‘ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ’
ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਵਿਰੋਧੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:
- ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ: “ਇਹ ਬਜਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਲੀ ਸੰਕਟਾਂ—ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ—ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।”
- ਸੀਐਮ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾ ਤਾਂ MSP ‘ਤੇ ਕੋਈ ਗਾਰੰਟੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਹਤ।
- ਮਮਤਾ ਬਨਰਜੀ: ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਗਰੀਬ, ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਟੜੀ ਤੋਂ ਉਤਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
❓ ਕੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ MSP (ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ) ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਪੀਐਮ-ਕਿਸਾਨ ਸਨਮਾਨ ਨਿਧੀ (6,000 ਰੁਪਏ) ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਆਮਦਨ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਪੀਐਮ-ਕਿਸਾਨ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਜਟ 2026 ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਦਮ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਕਿਸਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਾਜਬ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਵਰਗੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਰੋਧੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ‘ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ’ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਦੂਰ
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਬਜਟ ‘ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਘਮਾਸਾਨ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ’ ਦੀ ਨੀਂਹ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸਾਧਿਆ ਨਿਸ਼ਾਨਾ: “ਅਸਲੀ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਬਜਟ”
ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਐਕਸ (Twitter) ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ:
“ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਡਿੱਗਦਾ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਖੇਤਰ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਚਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ—ਇਸ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਬਜਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਲੀ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।”
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ: “ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਫਿਰ ਹੋਇਆ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ”
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਬਜਟ ‘ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬਜਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ‘ਤੇ ਖ਼ਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ:
- ਬਜਟ ਵਿੱਚ MSP ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਠੋਸ ਗਾਰੰਟੀ ਜਾਂ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
- ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
- ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਮਮਤਾ ਬਨਰਜੀ ਦਾ ਹਮਲਾ: “ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਬਜਟ”
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬਨਰਜੀ ਨੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਬਜਟ ਗਰੀਬਾਂ, ਔਰਤਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ SC/ST/OBC ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਪਟੜੀ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸਬਸਿਡੀ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ‘ਤੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ।