ਬਠਿੰਡਾ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਅਖਬਾਰ ਭਾਸਕਰ ਦੀ 27 ਫਰਵਰੀ 2026 ਦੀ ਖਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼:
- ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ: ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਲ 136 ਸੈਂਪਲ ਲਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 51% ਫੇਲ੍ਹ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ।
- ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ ਪੱਧਰ: ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ ਪੱਧਰ 65 ਤੋਂ 274 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਸੀਮਾ ਸਿਰਫ਼ 30 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ 4 ਤੋਂ 9 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕੇ: ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸੇਖੂ, ਰਾਮਾ ਮੰਡੀ, ਕੋਟਸ਼ਮੀਰ, ਕੋਟਭਾਰਾ, ਬੱਜੋਆਣਾ, ਬਲੂਆਣਾ, ਬੰਗੀ ਰਘੂ, ਗਿੱਲਪੱਤੀ, ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸਿਟੀ ਦੇ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਤੇ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।
ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ:
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਘਾਤਕ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ:
- ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ: ਇਸ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ) ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।
- ਗੁਰਦੇ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ: ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਰਾ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ: ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਨੁਕਸ ਜਾਂ ਅਪੰਗਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ:
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੇਠਾਂ ਗਿਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਫਾਸਫੇਟ ਆਧਾਰਿਤ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਬੋਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣਾ ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਲਾਪਰਵਾਹੀ:
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ 85 ਤੋਂ 95 ਫੀਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸੂਚੀ ਜਾਂ ਨਿਯਮਤ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ।