ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੰਡ ਦਾ ਭਾਅ ₹48 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ ₹67 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੈਰਿਫ ਰੇਟ ਕੋਟਾ (TRQ) ਤਹਿਤ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ 10 ਲੱਖ ਟਨ ਕੱਚੀ ਖੰਡ ਦੇ ਡਿਊਟੀ-ਮੁਕਤ ਆਯਾਤ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਮ੍ਹਾਖੋਰੀ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਲਈ 10 ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਸਿਕ ਖਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਥੋਕ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸਟਾਕ ਸੀਮਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਐਥੇਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਖੰਡ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ
ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਨ ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਐਥੇਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕਰੀਬ 720 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਐਥੇਨੌਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 25 ਲੱਖ ਟਨ ਖੰਡ ਬਣਾਉਣ ਯੋਗ ਗੰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੀਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਖੰਡ ਦੇ ਬਫ਼ਰ ਸਟਾਕ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ। 1 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਪੀੜਾਈ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਲਾਂ ਕੋਲ ਓਪਨਿੰਗ ਸਟਾਕ ਕਰੀਬ 32 ਲੱਖ ਟਨ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50 ਲੱਖ ਟਨ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁੜ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਆਹਾਰ ਵੀ ਮਹਿੰਗੇ
ਐਥੇਨੌਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਕਣਕੀ ਵਰਗੇ ਅਨਾਜਾਂ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਅਸਰ ਹੋਰ ਖੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਆਹਾਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ।
| ਉਤਪਾਦ | ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਅ | 3 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ | ਵਾਧਾ |
|---|---|---|---|
| ਖੰਡ | ₹67/ਕਿਲੋ | ₹48/ਕਿਲੋ | ₹19 (39.58%) |
| ਗੁੜ | ₹65/ਕਿਲੋ | ₹50/ਕਿਲੋ | ₹15 (24%) |
| ਚਾਵਲ ਕਣਕੀ | ₹29/ਕਿਲੋ | ₹25/ਕਿਲੋ | ₹4 (16%) |
| ਮੱਕੀ ਦਾ ਆਟਾ | ₹40/ਕਿਲੋ | ₹36/ਕਿਲੋ | ₹4 (11.11%) |
| ਇਡਲੀ ਰਵਾ/ਰਾਈਸ ਫਲੋਰ | ₹42/ਕਿਲੋ | ₹38/ਕਿਲੋ | ₹4 (10.53%) |
| ਪਸ਼ੂ ਆਹਾਰ | ₹32/ਕਿਲੋ | ₹29/ਕਿਲੋ | ₹3 (10.34%) |
| ਪੋਲਟਰੀ ਫੀਡ | ₹25/ਕਿਲੋ | ₹23/ਕਿਲੋ | ₹2 (8.70%) |
ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਦਾਅਵਾ—ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੀ ਅਸਲ ਘਾਟ ਨਹੀਂ
ਇੰਡੀਅਨ ਸ਼ੂਗਰ ਐਂਡ ਬਾਇਓ-ਐਨਰਜੀ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ISMA) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਖੰਡ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰੀਬ 3.36 ਕਰੋੜ ਟਨ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੀ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਅਸਲ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤ ਵਾਧੇ ਪਿੱਛੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੈਨਿਕ ਬਾਇੰਗ ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟਰੇਡਰਜ਼ (CAIT) ਨੇ ਐਥੇਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਗੰਨੇ ਦੀ ਵਧੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਖੰਡ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਕੱਚੀ ਖੰਡ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।
ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਸੈਕਟਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਸਰ
ਐਥੇਨੌਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਜਾਂ ਘੱਟ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਖਪਤ ਕਾਰਨ ਪਸ਼ੂ ਆਹਾਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 8 ਤੋਂ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਆਂਡਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਨਿਰਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਯਾਤਕ ਵੱਲ ਬਦਲਦਾ ਰੁਖ਼
ਭਾਰਤ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੰਡ ਨਿਰਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2022-23 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਲਗਭਗ 1.33 ਕਰੋੜ ਟਨ ਖੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ੀਰਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਘਰੇਲੂ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਾਮਦ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ 10 ਲੱਖ ਟਨ ਕੱਚੀ ਖੰਡ ਦੇ ਡਿਊਟੀ-ਮੁਕਤ ਆਯਾਤ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨੂੰ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪੀੜਾਈ ਸੀਜ਼ਨ ਤੱਕ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਐਥੇਨੌਲ ਬਲੈਂਡਿੰਗ ਨੀਤੀ, ਖੰਡ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਗੰਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੀੜਾਈ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਉਤਪਾਦਨ, ਐਥੇਨੌਲ ਲਈ ਗੰਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਯਾਤ ਨੀਤੀ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ ਕਿ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।