ਲੁਧਿਆਣਾ : ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥੰਮ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਬੀਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਨਾਜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸਾਨ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਖਰੀਫ਼/ਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮਿਆਰ
ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ:
- ਖੇਤ ਮਿਆਰ: ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਚੋਣ, ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬੇਲੋੜੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ।
- ਬੀਜ ਮਿਆਰ: ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਉਗਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਨਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ: ਸਾਰੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਬੀਜ ਪਰਖ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਉਹ ਬੀਜ ਹੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਨੀਮਮ ਸੀਡ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼’ (IMSCS) ਉੱਤੇ ਖਰੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਰਚ 2026 ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ
ਇਸ ਵਾਰ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ:
- ਝੋਨਾ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ: ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ PR 132, PR 131, PR 126 ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਬਾਸਮਤੀ 7 ਅਤੇ ਪੂਸਾ ਬਾਸਮਤੀ 1847 ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
- ਦਾਲਾਂ: ਗਰਮ ਰੁੱਤ ਦੀ ਮੂੰਗੀ (SML 1827) ਅਤੇ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਮੂੰਗੀ (ML 2056) ਦੇ ਬੀਜ 2 ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋ ਦੀਆਂ ਪੈਕਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣਗੇ।
- ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਚਾਰਾ: ਮੱਕੀ ਦੀਆਂ PMH 14 ਅਤੇ JC 12 ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਲਈ ਬਾਜਰਾ (PCB 167) ਅਤੇ ਜਵਾਰ (SL 45) ਦੇ ਬੀਜ ਵੀ ਵਾਜਬ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
- ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ: ਨਰਮੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (LD 1019, LD 949) ਅਤੇ ਮਿਲਟਸ (ਬਾਜਰਾ, ਕੰਗਣੀ) ਦੇ ਬੀਜ ਵੀ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਰਹਰ, ਸੋਇਆਬੀਨ, ਬਾਜਰਾ, ਜਵਾਰ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ।
ਬੀਜ ਵਿਕਰੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ
ਕਿਸਾਨ ਵੀਰ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਦੇ ਬੀਜ ਵਿਕਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਬੀਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨੰਬਰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
| ਸ਼ਹਿਰ/ਇਲਾਕਾ | ਫੋਨ ਨੰਬਰ |
| ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ | 8427155533, 8437931021 |
| ਬਠਿੰਡਾ | 9646000730, 9888212003 |
| ਬਰਨਾਲਾ | 8699609295, 7901786017 |
| ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ | 7832848550, 9056300047 |
| ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ | 9463355360, 9914528836 |
| ਫਰੀਦਕੋਟ | 9417602406, 7009978092 |
| ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ | 8195950560 |
| ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ | 7814867289, 9814577431 |
| ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ | 9988181540, 8146328119 |
| ਦਸੂਹਾ (ਗੰਗੀਆਂ) | 9417287920, 9872882111 |
| ਕਪੂਰਥਲਾ | 8288897427, 9814013044 |
| ਲੁਧਿਆਣਾ | 9914791200 |
| ਮੋਗਾ | 9877673363, 9914171345 |
| ਮੋਹਾਲੀ | 9888521200, 9592199277 |
| ਮੁਕਤਸਰ | 9855603629, 8968608691 |
| ਮਾਨਸਾ | 8073435740, 9915363445 |
| ਜਲੰਧਰ (ਨੂਰਮਹਿਲ) | 94788 86565, 8437117010 |
| ਜਲੰਧਰ (ਜੱਲੋਵਾਲ) | 8146088488, 8437361137 |
| ਪਟਿਆਲਾ | 9463378865, 9459498969 |
| ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ | 7009761985, 9914462525 |
| ਪਠਾਨਕੋਟ | 8847415393 |
| ਰੂਪਨਗਰ | 9463025285, 9855230509 |
| ਸਮਰਾਲਾ | 9872166488, 9876711630 |
| ਸੰਗਰੂਰ | 9478329700, 9781372819 |
| ਐਸ.ਬੀ.ਐਸ ਨਗਰ | 95010-23334 |
| ਤਰਨਤਾਰਨ | 9988150110, 8968971345 |
| ਸ਼ੰਭੂ ਬੈਰੀਅਰ | 9463110905 |
ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਲਾਹ
ਚੰਗੇ ਝਾੜ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਨਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਠੰਢੀਆਂ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਖਰੀਫ਼ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ (Package of Practices) ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।
ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਮਿਆਰੀ ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਰਾਲੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਦਮ ਹਨ।