ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਪੰਜਾਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੂਬਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ ਰੂਹ ਕੰਬਾਊ ਹਨ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ 8 ਔਰਤਾਂ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਦਮ ਤੋੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਬਜਟ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੇ ‘ਸਪੈਸ਼ਲ ਮੈਨਸ਼ਨ’ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਔਸਤਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ 8 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਇਸ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅੰਕੜੇ: 5 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ 13,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ
ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸਦਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ:
ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਕਿਸਮ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ (7,186) ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ 3,502 ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ 2,611 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਸਾਲ 2025 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ: ਇਕੱਲੇ 2025 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,700 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ (2021-2025): ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 13,299 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ: ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ (ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ) ਹੈ।
- ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 56% ਮੌਤਾਂ (7,186) ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
- ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਕੈਂਸਰ (ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ) ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 3,502 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।
- ਓਵਰੀਅਨ (ਅੰਡਕੋਸ਼) ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨ 2,611 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ।
ਮੁੱਖ ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਨ:
- ਬਦਲਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ।
- ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਨਾ ਹੋਣਾ।
- ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਵਰਤੋਂ।
- ਮਾਸਿਕ ਧਰਮ ਦਾ ਜਲਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਮੇਨੋਪੌਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਖੇਤੀ ਬਣੀ ‘ਕਾਲ’
ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਘੁਲਿਆ ਜ਼ਹਿਰ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ:
“ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਬੇਹਿਸਾਬ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਡੀਡੀਟੀ ਵਰਗੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤੱਤ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਇਹ ਮੌਤ ਦਾ ਨੰਗਾ ਨਾਚ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇਗਾ।”
ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ‘ਚ ਵਧ ਰਿਹਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪਹਿਲੂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। 40 ਤੋਂ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਹੈ।
ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਹੱਲ
ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਹੈ।
- ਸਵੈ-ਜਾਂਚ: ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਖੁਦ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
- ਟੀਕਾਕਰਨ: ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ HPV ਵੈਕਸੀਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
- ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ: 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਯਮਤ ਮੈਡੀਕਲ ਚੈੱਕਅਪ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੰਗਾਂ
ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਪਾਸੇ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਰੱਖੀਆਂ:
- ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ: ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਕੈਂਸਰ ਦਾ 100 ਫੀਸਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
- ਸਬਸਿਡੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ: ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇਲਾਜ ‘ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50 ਫੀਸਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਚਾਹੇ ਇਲਾਜ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ।
- ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ: ਔਰਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਧੁਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ‘ਕੈਂਸਰ ਬੈਲਟ’ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।